SZTUKA PALEOLITU

PODZIAŁ  SZTUKI  PALEOLITU

W roku 1967 Andre Leroi-Gourhan wydał dzieło pt." Treasures of Prehistoric Art " gdzie przedstawił
podział sztuki paleolitu na pięć okresów.

OKRES PRZEDFIGURALNY - ok. 35 000 lat pne pojawiaja się pierwsze rytmiczne nacięcia na
kościach i kamiennych blokach.

STYL  I - W okresie oryniackim i starszym graweckim  pojawiają się pierwsze konturowe ryty
 zwierząt na blokach skalnych a także seksualne znaki kobiece.Bloki takie były znalezione
w jaskini  la Ferrassie (dep. Dordogne,Francja) i schronisku skalnym Castanet.

STYL  II - Pojawiają się pierwsze  sanktuaria w jaskiniach . Sylwetki  zwierząt  rysowane są
charakterystyczną  potrójnie faliście wygiętą linią . Styl ten reprezentowany jest w jaskini
Gargas (Aventignan ,dep. Hautes-Pyrenees, Francja) i Pair-non-Pair (Marcamps, dep. Gironde,
Francja)

STYL  III - Okres klasyczny - Wizerunki zwierząt osiągają  mistrzostwo w modelunku oddanym
z wielką dbałością o szczegóły. Kolorystyka staje się bardziej rozbudowana . Zwierzęta pokazane
są w ruchu , z całą swoją gwałtownością . Większość przedstawień w jaskini Lascaux  (Montignac
dep. Dordogne, Francja) reprezentuje styl III.

STYL  IV - Przedstawienia zwierząt osiągają niemal fotograficzną dokładność . Styl ten najlepiej
reprezentowany jest w Altamirze (Santillana del Mar, prow. Santander,Hiszpania), jaskini Niaux
(Foix, dep. Ariege, Francja) a także jaskini Font-de-Gaume (Eyzies-de-Tayac, dep. Dordogne ,
Francja).

KULTURY  PALEOLITU

KULTURA  MUSTIERSKA
Nazwa kultury wywodzi się od jaskini Le Moustier w Peyzac-le-Moustier (dep. Dordogne , Francja)
,w której od roku 1864 prowadził badania E. Lartet. Zespół narzędzi charakteryzuje się dużą ilością
ostrzy i zgrzebeł wykonanych z retuszowanych odłupków .Kultura ta dzieli się na cztery grupy :
Mustierska typowa - z dużą ilością płaskich zgrzebeł .
Mustierska o tradycji aszelskiej - z sercowatymi pięściakami , drapaczami , rylcami a także
charakterystycznymi narzędziami wnękowatymi o ząbkowanej krawędzi.
Mustierska typu La Quina - z krótkimi i grubymi zgrzebłami o retuszu muszlowym.
Mustierska typu Ferrassie - podobna do typu La Quina ale o bardziej smukłych narzędziach.

KULTURA  SZATELPEROŃSKA
Nazwa kultury wywodzi się od jaskini Fees w Chatelperron (dep. Allier, Francja). Narzędziem
typowym jest wiór o łukowatym tylcu zwanym nożem szatelperońskim. Nagle pojawiają się
groty oszczepów wykonane z kości a także kościane rurki z równoległymi nacięciami.
Znajdywane są pierwsze ozdoby wykonane z przewierconych kłów zwierząt , oraz kościane
zawieszki. Kultura Szatelperońska występuje na terenie Francji . W tym okresie  Bliski
Wschód reprezentuje kultura Al-Amira , w Rosji kostienkowsko-sungirska , bernardińska
we Włoszech a w Czechach i na Węgrzech - szelecka.

KULTURA  ORYNIACKA
Nazwa pochodzi od jaskini Aurignac (dep. Haute-Garonne, Francja) badanej przez E. Larteta
w roku 1860.Charakterystyczne narzędzia to ostrza kościane które ewoluują od szerokich z
rozszczepiona podstawą do smukłych o przekroju okrągłym . Grube łódkowate drapacze ,
narzędzia wiórowe z retuszem ciągłym na dwóch krawędziach często przewężone na środku
oraz rylce zwane zagietymi.
W okresie oryniackim pojawiają się pierwsze przedstawienia zwierząt i znaki seksualne na
blokach skalnych. Dzieła z tego okresu reprezentowane są w jaskini La Ferrassie i schronisku
skalnym Castanet (Francja)

KULTURA  GRAWECKA
Nazwa wywodzi się od stanowiska La Gravette w Bayac (dep. Dordogne , Francja).
Charakteryzuje się wiórowymi smukłymi ostrzami . Bardzo często reprezentowanym
narzędziem jest rylec węgłowy.
Kultura grawecka występuje na terenie Francji , Hiszpanii , Włoszech i Belgii. W Europie
środkowej i Rosji reprezentowana jest przez kulture pavlovską której narzędzia są bardzo
zbliżone do narzędzi kultury graweckiej.

KULTURA  SOLUTREJSKA
Nazwa pochodzi od stanowiska Solutre znajdującego się w Solutre-Pouilly okol. Macon
(dep. Saone-et-Loire, Francja). Charakterystyczne narzędzia to  krzemienne ostrze liściowate
które ewoluuje od niesymetrycznego poprzez laurowate do ostrza wierzbowatego o długiej
i wąskiej sylwetce. Występują także zadziorce z wnęką  na ok. jednej trzeciej wysokości,
drapacze i rylce . Z inwentarza narzędzi kościanych należy wymienić ostrza i kościane igły
z uszkiem które stanowią ważny składnik póznego okresu solutrejskiego.
Główne stanowiska znajdują sie na terenie Francji.

KULTURA  MAGDALEŃSKA
Nazwa wywodzi się od stanowiska La Madeleine w Tursac (dep. Dordogne, Francja )
które badał E. Lartet. Kulturę charakteryzuje bardzo bogaty zestaw narzędzi kościanych
i rogowych od smukłych ostrzy do harpunów z zadziorami. Narzędzia krzemienne reprezentowane
są przez liczne odmiany rylców , ostrza liściowate , drapacze i wieli innych .
Powstają liczne dzieła sztuki począwszy od licznie reprezentowanej sztuki mobilnej - miotacze
oszczepów bogato zdobione wizerunkami zwierząt, kościane kontury głów zwierzęcych do
sanktuarium Lascaux .