Miejsce znalezienia

Na szczególną uwagę zasługują okoliczności znalezienia figurek. Wielkie szczęście mieli archeolodzy w 1981 roku, podczas czyszczenia profili stanowiska badanego w 1949 roku, została znaleziona figurka kobieca (8,10 cm dł.)[2]. Inna statuetka (9,5 cm dł.) leżały poziomo, twarzą w dół. Trzy rzeźby (9,50 cm dł., 10 cm dł., 9,50 cm dł.) były znalezione razem, tak, że nogi pierwszej prawie dotykały głowy drugiej figurki. Figurka (10 cm dł.) leżała poziomo, twarzą zwrócona w dół, podczas, gdy pierwsza – na boku. Statuetki odkryto tak blisko siebie, że pojawiło się przypuszczenie wśród badaczy, że zostały razem złożone w specjalnie przygotowanej jamie, ale ich pierwotne położenie uległo zmianie. Badacze przekonują, że figurki prawdopodobnie zostały położone jedna na drugiej stykając się plecami, a ich twarz zwrócone były w przeciwnych kierunkach. W wyniku procesów podepozycyjnych przemieściły się, dlatego jedną z nich znaleziono leżącą na boku[3].

Wygląd zewnętrzny

  Wyjątkowa jest główka figurki (10 cm dł.) ze względu na realistyczne przedstawienie twarzy i prawdopodobnie fryzury. Jest ona dość szczególna, zwłaszcza na tle stanowisk Awdiejewo – Kostienki, w których brakuje podobnego znaleziska. Artysta doskonale oddał rysy twarzy figurki. Główka jest wyprostowana, asymetryczna, owalna twarz wymodelowana poprzez lekko wystające czoło, zaokrąglone kości policzkowe oraz skośne policzki i podbródek. Zaznaczono również mały nos i oczy w postaci półokrągłych dołeczków. Fryzurę, która odsłania uszy, wykonano za pomocą krótkich ukośnych nacięć[4].

  Niektóre figurki ze stanowisk wschodnioeuropejskich i północnoazjatyckich były uformowane w szczególny sposób, aby ich stożkowato zakończone nogi bez stóp mogły być łatwo wetknięte w ziemię[5]. Na figurce z Awdiejewa (14,50 cm dł.) dolna część ciała uformowana jest w postaci zwężającego się w dół stożka. Przypomina swoim wyglądem wydłużony trójkąt. Nogi oraz pośladki nie są rozdzielone[6]. Innym rodzajem ukształtowania nóg było uformowanie ich w kształcie litery „X”. Na przykład, nogi figurki (12,50 cm dł.) są symetryczne względem pionowej osi wzdłuż ciała. Są grube, masywne i rozdzielone jedynie żłobkiem po obu ich stronach. Prawdopodobnie figurka posiada stopy, chociaż utracono ich część. Rzeźbiarz wyraźnie zaznaczył kolana oraz pięty. Inaczej wyrzeźbione zostały nogi na statuetce (16 cm dł.) – odznaczają się smukłością i są przedstawione dosyć realistycznie. Nogi są rozdzielone powyżej kolan, a utracone stopy prawdopodobnie również nie były złączone. Zaznaczono okrągłość kolan i muskularne łydki. Kolana lekko skierowane są do wewnątrz, a poniżej linii kolan nogi rozchodzą się[7].  Natomiast trapezoidalny kształt nóg uformowano na figurce z 1981 roku (8,1 cm dł.). Nie wiadomo czy był to zamysł artysty, czy figurka nie była dokończona.

  Zastanawiające jest również, czy figurki miały stopy. Figurki zazwyczaj mają stożkowato zakończone nogi, których koniec nie wskazuje na obecność stóp. Niektóre statuetki utraciły dolne partie w wyniku obłamania. Istnieje jednak prawdopodobieństwo, że niektóre z figurek miały stopy; świadczy o typ niewielki występ w dolnej części nóg figurki (12,50 cm dł.). Stopy mogą być wydłużone (4,1 cm dł.), a czasami nawet są dość realistycznie przedstawione; u figurki z Awdiejewa (9,50 cm) stopy są rozstawione, a palce złączone. Różnicuje to więc statuetki z Awdiejewa w stosunku do Kostienek, które zazwyczaj są pozbawione stóp[8].

  Okolice łonowe u statuetki z Awdiejewa (9,50 cm dł.) podkreślono je płaskim i krótkim trójkątem. Dosyć realistycznie przedstawiono je na figurce (4,1 cm dł.) za pomocą wyraźnego, głębokiego, stożkowatego wcięcia na lewej pachwinie. Szczegółowa analiza omawianego nacięcia, jego długości i nachylenia, pozwoliły na stwierdzenie, że figurka prezentuje rodzącą kobietę[9]. 

  Jedna z figurek została sklasyfikowana przez część badaczy jako figurka męska. Ma 21,50 cm długości, a szerokość bioder jest zbieżna z szerokością ramion. Głowa statuetki jest okrągła, ale rysy twarzy nie są zaznaczone. Prawa ręka wyciągnięta jest wzdłuż ciała, a lewa, zgięta w łokciu, spoczywa na klatce piersiowej i nie jest wyraźnie oddzielona od reszty ciała. Nogi z wyraźnymi kolanami, rozdzielono głębokim żłobkiem. Zaznaczono również stopy, które nie noszą śladów uszkodzenia. Piersi nie zaznaczono, okolice łonowe wyrażone są poprzez płaski wydłużony trójkąt. Statuetka prezentuje stojącą, wyprostowaną postać. Na podstawie muskularnej klatki piersiowej, pleców, nóg, braku fałd tłuszczowych oraz słabo zaznaczonych cech płciowych badacze proponują uznać figurkę za postać męską[10].

                                                                    Tekst : Aleksandra Kuczyńska