LAUSSEL (abri de Laussel), Marquay, departament Dordogne - FRANCJA
 

Schronisko skalne Laussel o wymiarach 125 x 25 m położone jest w okolicy miejscowości Marquay w dolinie rzeki Beune. Badanie
 jaskini rozpoczął E. Riviere  w 1894 r. a Gaston Lalanne kontynuował je w latach  1908 - 1914. W trakcie wykopalisk rozpoznano
 dziesięć poziomów archeologicznych od okresu mustierskiego poprzez warstwę szatelperońską i oryniacką do solutrejskiej. W warstwie
   graweckiej znaleziono w 1911 r. siedem reliefów w kamieniu. Cztery przedstawiały wyobrażenia kobiet, jeden mężczyznę, dwa pozostałe
 łanię i głowę konia.
 

Według radzieckiego uczonego S. Zamiatnina płaskorzeźby z tego skalnego schroniska
przedstawiające trzy postacie kobiece, postać męską oraz relief z łanią mogły stanowić
całość i pokazują magiczną scenę łowiecką.

......................................................................................................................................................................................................................................................................................

LAUSSEL (1911)[1]

01. Laussel - Relief kobiety       materiał: wapień       wiek: 25/20-18 tys.       wys.: ?       badacz: G. Lalanne       miejsce znalezienia: ?       miejsce przechowywania: Musée d'Aquitaine, Bordeaux
02. Laussel - Relief kobiety       materiał: wapień       wiek: 25/20-18 tys.       wys.: ?       badacz: G. Lalanne       miejsce znalezienia: ?       miejsce przechwywania : zabytek zaginął podczas II-giej wojny światowej, wcześniej w Staatliche Museum fur vor-und-Fruhgeschichte w Berlinie
03. Laussel - Relief kobiety       materiał: wapień       wiek: 25/20-18 tys.       wys.: 43 cm       badacz : G. Lalanne       miejsce znalezienia: ?       miejsce przechowywania: Musée d'Aquitaine, Bordeaux
04. Laussel - Ryt przedstawiający dwie postacie kobiece odwrócone o 180°       materiał: wapień       wiek: 25/20-18 tys       wys. rytu: 20 cm       badacz: G. Lalanne       miejsce znalezienia: ?       miejsce przechowywania: Musée d'Aquitaine, Bordeaux

    Scenę Wenus z Laussel można interpretować w kontekście bóstwa płodności. Według Zamnjatnina[2] i Okładnikowa relief miał wyobrażać scenę mityczną, związaną z kobiecym bóstwem, obecnym w czterech postaciach.
 Pierwsza z nich to klasyczna Wenus. Jest naga, bez twarzy, ma zwisające piersi, szerokie biodra i duży brzuch. W prawej ręce trzyma róg żubra lub byka (bizona), pokryty czerwoną ochrą. Lewa ręka wskazuje na ciężarny brzuch. Na rogu[3] wyryte jest 13 nacięć, co symbolizuje kobiecy cykl płodności. Na lewo od niej znajduje się relief z analogiczną postacią z długimi włosami i obwisłymi piersiami, trzymająca róg w lewej ręce. Obie postacie zwrócone są twarzami ku centrum. W centrum umieszczona jest kobieta en face. W prawej ręce trzyma dysk[4], a lewa jest zgięta w łokciu i uniesiona. Postać utożsamia fazy księżyca – podwójną boginię rządzącą życiem i śmiercią. Kolejny relief to lustrzane odbicie kobiety bez rysów twarzy z szerokimi biodrami i obwisłymi piersiami. Zamiast nóg kobieta ma drugą postać, zwróconą w dół. Ryt ten interpretuje się jako obraz stosunku płciowego lub poród. Postać męska z oszczepem skierowanym w łanię to kochanek bogini, któremu zapewnia się powodzenie w łowach. Czerwony barwnik i otyłość kobiet wskazują na symbolikę płodności[5].  

Druga z interpretacji reliefów dotyczy magii łowiectwa. Pięć oddzielnych płyt kamiennych z reliefami z Laussel mogą świadczyć o uczestnictwie kobiet w praktykach magicznych. Trzy płyty z postaciami kobiecymi, trzymającymi w ręce róg, ustawiono w półkole. Środkowa figura przedstawiona była en face, pozostałe głowy miały zwrócone jedna na lewo, druga na prawo. Przed nimi umieszczono płytkę z wyobrażeniem myśliwego, rzucającego oszczep. Na piątej płycie przedstawiono zwierzynę – łanię. Nasypana przy ostatniej płycie ochra symbolizuje krew, która zapowiada śmierć upolowanej zwierzyny. Wątek ten (zwierzę, myśliwy i kobiety) pojawia się często w sztuce paleolitycznej, choć za pomocą różnych symboli[6]. Pisząc o reliefie z Laussel Drossler przytacza przekonanie Okładnikowa, że połączenie kobiety, mężczyzny i zwierzęcia przekazane jest w pewnym szeroko rozpowszechnionym micie łowieckim, w którym Pani zwierząt i lasu ofiaruje dzielnemu mężczyźnie oprócz swojej miłości także powodzenie w łowach[7].

Być może obie hipotezy łączą się ze sobą – Wenus z Laussel, jako kobieta – bóstwo płodności miała zapewnić również pomyślność i obfitość w czasie polowań.

                                                                                                                                                            Tekst : Aleksandra Kuczyńska