|
................................................................................................................................................................................
DOLNI VESTONICE - 15
|
Dolni Westonice nr 1 (1925) – figurka bez stóp,
po cztery nacięcia na głowie i plecach
materiał: glina i sproszkowane kości
wiek: k. grawecka
wys.: 11,1 cm (prawdopodobna wys.: 12,1 cm),
szer.: 4,3 cm, grubość: 2,7 cm
obwód podbrzusza: 11,7 cm, obwód klatki
piersiowej: 8,6 cm
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
 |
|
Dolni Vestonice nr 5 (1931) – figurka prawie
płaska
materiał: ?
wiek: k. grawecka
wys.: ?
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
|
|
Dolni Vestonice nr 9 – bez głowy
materiał: ceramika
wiek: k. grawecka
wys.: ?
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
|
|
Dolni Vestonice nr 12 (1937) – naszyjnik z 8
paciorków – figurek kobiecych
materiał: ceramika
wiek: k. grawecka
wys.: ?
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
|
|
Dolni Vestonice nr 13 (1935) – podobna do
widelca
materiał: ?
wiek: k. pavlowska
wys.: 8,6 cm
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
 |
|
Dolni Vestonice nr 14 – pałeczka i piersi
materiał: ceramika
wiek: k. pavlowska
wys.: 8,7 cm
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
 |
|
Dolni Vestonice nr 15 (1937) – realistyczna
głowa
materiał: ceramika
wiek: k. pavlowska
wys.: ?
badacz: A. Keith, K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
 |
|
Dolni Vestonice (1948) – twarz na płytce
materiał: kość słoniowa
wiek: k. pavlowska
wys.: ?
badacz: K. Absolon
miejsce znalezienia: ?
miejsce przechowywania: ?
|
 |
Figurka
nr I z Dolni Vestonic ma nacięciami zaznaczone ręce i ramiona, a
głębokim wcięciem oddzielone są ręce od pleców. Na plecach obecne są dwie
pary głębokich, szerokich linii, schodzących się na kręgosłupie pod kątem,
interpretowanych jako blizny, podobne jak na statuetce nr VI.
Nogi przypominają kształtem wydłużony stożek, przez którego środek
przebiega głęboki żłobek. Dolna część nóg i stopy nie zachowały się. Mimo
to próbuje się zrekonstruować całą figurkę na podstawie fragmentu kolejnej
figurki z brakującą częścią nóg, znalezionego w 1934 roku na tym samym
stanowisku. Okolice łonowe figurki są ominięte. Wyraźnie, za pomocą
nacięć, zaznaczone są jej oczy, chociaż nie ma pozostałych rysów twarzy
(nosa, ust, uszu) oraz włosów. Badacz przyrównał wygląd twarzy figurki do
średniowiecznej przyłbicy. Ponadto czterema nacięciami zaznaczono na
głowie symetryczne otwory, które być może pełnią funkcje dekoracyjne.
Według Absolona, podobnie jak idole afrykańskich plemion Baluba i
Benikanioka z Konga, figurki miały pierwotnie wkładane w głowę pióra i
kwiaty. Piersi figurki są obwisłe i nieznacznie powiększone, dominują w
wyglądzie zewnętrznym. Anatomiczna prawidłowość u kobiet – lewa pierś
większa od prawej – też jest zaznaczona. K. Absolon sugeruje, że postać nr
I z Dolni Vestonic przedstawia kobietę w ciąży, ze względu na duży brzuch.
Po bokach figurki widoczne są także wałki tłuszczu. Badacz interpretuje
rzeźbę jako wizerunek 26 – letniej kobiety ze steatomerią. Doszukuje się
również analogii w sztuce kultur Eskimosów (Naujan), antycznych kultur
Egiptu oraz w neolitycznych figurkach z Moraw.
Figurka nr XIII
uznana została jako pars pro toto „Wenus” ze względu na swój hiperrealizm.
Górna jej część ma kształt wydłużonego cylindra z otworem, który pozwalał
na noszenie
figurki jako amuletu.
Natomiast dolna jej część przypomina szeroko
wygięte „zęby” widelca, a dodatkowo zaznaczenie sromu głębokim dołkiem
powoduje, że statuetka emanuje seksualnością.
W związku genetycznym pozostaje z nią „Wenus” nr XII,
znaleziona jako element naszyjnika (naszyjnik składał się z 8
„paciorków”). Jej dolna część to stylizowane piersi lub rozgięte nogi,
eksponujące kobiecą seksualność figurki.
Podobnie jest u statuetki nr XIV, wyróżniającej się
wysokim stopniem seksualno – biologicznym. Stylizowana górna część ciała z
głową i szyją przechodzi w płaski brzuch i nogi, stanowiące podobnie jak
górna część – wydłużony cylinder. Wyeksponowane są jedynie piersi, z
których lewa jest powiększona. Całe ciało dekorowane jest poziomymi
liniami. z innej perspektywy figurka, odwrócona o 180° może przypominać
fallus.
U figurki nr V z tego stanowiska klatka piersiowa
jest prawie płaska. Brak jest głowy, rąk i nóg. Po plecach statuetki
przebiega pionowa linia, dzieląca plecy na dwie symetryczne części. Lewa
część ciała jest ornamentowana siedmioma równoległymi liniami o
nieokreślonej funkcji.
Figurce nr IX brakuje górnej części ciała (głowy,
rąk i klatki piersiowej). Wyróżnia się ornamentem pokrytym powierzchnię
statuetki, interpretowanym jako tatuaż.
Z Dolni Vestonic pochodzą również dwie realistyczne główki
– jedna z ciosu mamuta, „Wenus” nr XV, tak zwana „Astonishing”,
a druga wyrzeźbiona na płytce z kości słoniowej. Można je interpretować
jako przedstawienia szamanek (jedna z nich wygląda jak maska). Obie twarze
sprawiają wrażenie jakby były zdeformowane – poprzez zaznaczenie ust i
oczu. Główka z ciosu mamuta ma wysokie, zakrzywione czoło, wydatne brwi,
głęboko osadzone oczy i niezwykły, duży nos. Powiązanie główek z magią i
rytuałem staje się właściwe gdy powiążemy je z odkrytym przez K. Absolona
grobem kobiety
ułożonej na prawym boku, z nogami mocno podkurczonymi, prawdopodobnie
związanymi. Jej lewa strona czaszki była mocno zdeformowana wskutek zmian
patologicznych i prawdopodobnie z tego powodu cieszyła się szacunkiem,
gdyż pochowana została bardzo starannie. Ochra i łopatki mamuta z wyrytymi
liniami również potwierdzają związek z kultem i sferą magiczną. Warto
zaznaczyć, że jeden z realistycznych portretów kobiet został znaleziony w
tej samej warstwie kulturowej co grób „szamanki”. Być może była to próba
odzwierciedlenia jej wizerunku.
Tekst : Aleksandra Kuczyńska
Abramowa Z. A., Paleoliticzeskoje iskustwo, „Materialy i isljedowania po
archeologii ZSRR, 1970, nr 166, Absolon K., The diluvial anthropomorphic
statuettes and drawings, especially so – called Venus statuettes
discovered in Moravia, „Artibus Asiae” 1949, nr 12, Drossler R., Wenus
epoki lodowcowej, Warszawa 1983
Abramowa Z. A.,
Elementy odjeżdy i ukraszenij na skulpturnych izobrażenijach czelowieka
epochi wierchniego paleolita w Ewropie i Sibirii, „Materialy i
isljedowania po archeologii ZSRR” 1960, nr 79.
Absolon K., The diluvial anthropomorphic statuettes... .
Absolon K., The diluvial anthropomorphic statuettes... .
Hansen S., Neolithic Sculpture. Some Remarks on an Old Problem [w:]
The Archaeology of Cult and Religion P. F. Biehl, F. Bertemes, H.
Meller, s. 39.
Absolon K., The diluvial anthropomorphic statuettes... .
Istnieje
jednak rozbieżność wśród badaczy czy są to przedstawienia kobiet czy
mężczyzn.
W latach 80. w Dolni Vestonicach odkryto grób trzech młodych osób w
wieku od 16 do 25 lat, dwóch mężczyzn i jednej zdeformowanej osoby,
najprawdopodobniej kobiety. Szkielety te są ułożone w sposób
nietypowy: szkielet po prawej jest pochowany twarzą w dół, gdy postać
z lewej trzyma się osoby pochowanej pośrodku (tj. zdeformowanej
kobiety). Szkielety mężczyzn wskazują na to, że byli oni zdrowi w
momencie śmierci, przy czym jeden z nich miał w biodrze resztki
drewnianego palika, najprawdopodobniej ślad po narzędziu, które
spowodowało śmierć. W skład pochówku wchodziły także ozdoby, jak kły
czy wisiorki z kości słoniowej, a także ochra, którą posypano okolice
głów zmarłych, jak również okolice łona kobiety pośrodku, Mikołajczak
T., Europejskie ofiary z ludzi,
http://www.polskieradio.pl/nauka/zaginione/artykul34628.html.
Drossler
R., Wenus epoki lodowcowej, Warszawa 1983, s. 106.

|